Kroniek extreemrechts 1945-2003
Kedichem en daarna
Print  |
 |
Hans Janmaat na een aanslag op een hotel in Kedichem, waar een vergadering werd gehouden van de Centrumdemocraten. (Foto: William Hoogteyling/Hollandse Hoogte)
Bij gemeenteraadsverkiezingen in maart 1986 haalt de Centrumpartij zetels in de gemeenteraden van Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Lelystad en Almere. Niettemin is de CP, vooral door de vele interne ruzies en door het royement van hun enige Kamerlid Hans Janmaat, fors teruggevallen in de gunst van de kiezers.
De Centrumdemocraten, de nieuwe partij van Hans Janmaat, haalt in geen enkele gemeenteraad een zetel. Maar het is voor insiders en buitenstaanders wel duidelijk dat CP en CD elkaar in de weg zitten. Om de twee fracties van de uiteengevallen Centrumpartij met elkaar te verzoenen, wordt er op 29 maart 1986 een verzoeningsbijeenkomst belegd in hotel Cosmopolite in Kedichem (een Betuws dorp in de gemeente Leerdam aan de rivier de Linge).
Rookbommen
De uiteengevallen Centrumpartij en andere extreemrechtse organisaties ondervinden medio jaren tachtig veel hinder van radicale antifascisten. Vooral groepen jongeren uit de militante vleugel van de kraakbeweging proberen bijeenkomsten van extreemrechtse partijen te voorkomen of te verstoren en raken daarbij regelmatig slaags met knokploegen van de tegenpartij. Reeds in 1984 werd een bijeenkomst van de Centrumpartij in Boekel verstoord. Twee jaar later wordt ook de verzoeningsbijeenkomst in Kedichem verstoord. Slechts twee agenten beschermen de vergadering. Het hotel dat door demonstranten bestookt wordt met rookbommen, vat vlam en brandt vervolgens helemaal uit. Janmaat weet met aan elkaar geknoopte lakens het brandende gebouw te ontvluchten, maar zijn secretaresse, het latere CD-Kamerlid Wil Schuurman, raakt gewond en verliest een been. Na de aanval op het hotel in Kedichem worden van de 72 gearresteerde actievoerders enkelen veroordeeld tot maximaal twaalf maanden gevangenisstraf. 'Kedichem' is de geschiedenis ingegaan als een van de meest gewelddadige politieke aanslagen op een groepering die in de Tweede Kamer vertegenwoordigd is.
Fiasco
De verzoeningspogingen tussen de uiteengevallen fracties van de Centrumpartij leiden ook na Kedichem tot niets. De landelijke verkiezingen van mei 1986 zijn eveneens een fiasco: de Centrumpartij komt niet verder dan 0,4%, terwijl de CD van Janmaat slechts 0,1% van de stemmen haalt (zelfs bij elkaar opgeteld niet voldoende voor een Kamerzetel). De Centrumpartij gaat failliet en een deel van de partij gaat door onder de naam Centrumpartij'86. Deze partij trekt in de jaren daarop vooral radicale jongeren aan, krijgt daarmee een steeds radicaler profiel en gaat op de NVU lijken. Daarmee raken zij een aantal 'gematigde' leden kwijt. Het CP-raadslid van de gemeente Utrecht loopt over naar Janmaat en ook het CP-raadslid van de gemeente Amsterdam verbreekt de banden met de partij. Het is eerder vertoond in de naoorlogse extreemrechtse mozaïek: een radicaal profiel en electorale ambities gaan slecht samen.
